"Na den viervoudigen moord stak de misdadiger
zijn huisje in brand. Op onze foto de voorkant van het huis en de deur,
waardoor het onmensch het eerste doodelijke schot loste.: - Foto: ‘Het
Centrum’, 22-01-1929
Het is 1928, nu alweer bijna negentig jaar geleden, als er een vreselijk moordpartij ons land opschrikt. Op die dag schiet ene IJje, (of Yje, al naar je Fries bent of wilt zijn), Wijkstra, in Doezum, gemeente Grootegast, in (net aan in Groningen) vier 'veldwachters' dood, die hem van zijn geliefde willen scheidden. Hij schiet dus vier "politiemannen" dood, waaronder Jan Werkman en Herman Hoving. Hij moest namelijk worden opgepakt, want: hij leefde samen met een vrouw, ene Aaltje Wobbes, die was "weggelopen" van haar man, zoals dat toen heette, maar ze was wel een vrouw die officieel nog steeds getrouwd was en zes kinderen had met haar man, ene Hendrik Wobbes. Het huwelijk was, ondanks het overtal van kinderen, niet goed. Hendrik was een klaploper en een dief en zat vaak vast, in de bajes dan.
IJe, of Yje, Wijkstra werd geboren als de jongste van zeven kinderen van (ook weer een IJje) Wijkstra en Sjouktje van Bolhuis. Zijn vader was los-arbeider. Dat hield in dat hij geen vast werk had en derhalve ook geen vast inkomen. Naar het schijnt konden beide ouders slecht met elkaar overweg. Ze hadden ruzies over het geloof en er vielen regelmatig klappen. Na de lagere school ging IJje leren als metselaarsleerling. Daarnaast zou hij samen met zijn vader gestroopt hebben; vast staat in ieder geval dat IJje goed met een geweer wist om te gaan. Het waren de jaren rond de eeuwwisseling. Het socialistische gedachtegoed, maar ook het anarchisme heerste in het Europa van net na de Eerste Wereldoorlog.
IJje, zo noem ik hem dan vanaf nu maar, kon overigens redelijk in zijn eigen onderhoud voorzien. Hij bleef bij zijn moeder wonen en zou dus anarchistische trekken hebben. Hij moet, zijn hele leven lang overigens, niets hebben van het gezag. (Overigens meende IJje zelf dat hij leed aan een zenuwziekte, maar dat was pas na zijn berechting.)
In 1928 krijgt hij een verhouding met ene Aaltje Wobbes, de vrouw van zijn toenmalige vriend Hendrik Wobbes, waarmee hij geregeld op strooptocht ging. Deze 'vriend' zat op dat moment vast wegens diefstal of mogelijk vanwege het stropen. IJje trekt bij Aaltje in, volgens mij was dat op een schuit, maar dat kan ik niet helemaal achterhalen. Volgens de overlevering heeft Aaltje een grote invloed op IJje. Hij blijft veertien dagen bij haar. (Er is een gezegde bij de KM dat een k.. meer trekt dan tien paarden, maar dat gezegde zal ik niet opschrijven natuurlijk.)
De schuit wordt natuurlijk te klein met de zes kinderen en IJje en enige tijd later trekt Aaltje bij IJje in, hij woont overigens nog bij zijn moeder, en zij laat zij haar zes kinderen in de steek. Die blijven dus alleen wonen op die oude polderschuit!
Dat wordt allemaal bekend, het dorp is klein, het land is nog steeds klein, zeg maar en is het allemaal natuurlijk een grote schande en zo komt 'Justitie' in beweging. De burgemeester van de gemeente waar Aaltje woont, Grootegast, krijgt opdracht om Aaltje aan te houden en naar Groningen, de provincie hoofdstad en de plek waar de rechters huizen, te laten brengen, waar ze verhoord en waarschijnlijk gestraft gaat worden.
Klaarblijkelijk voorziet de burgemeester problemen bij de aanhouding, want hij laat vier "veldwachters", zoals de de politiemensen toen nog heetten, opdracht uitvoeren: twee gemeentelijke veldwachters (Aldert Meijer en Mient van der Molen) en twee rijksveldwachters (Herman Hoving en Jan Werkman). Wijkstra krijgt lucht van het feit dat ze Aaltje willen aanhouden.
Op 18 januari 1929 wacht die Wijkstra de veldwachters op met een karabijn. Volgens de overlevering zou het zo'n 18 graden gevroren hebben die dag.
IJje gaat alle vier veldwachters neer schieten. Zelf raakt hij lichtgewond. Hij brengt Aaltje na de vreselijke daad, onder bij een neef en vlucht zelf naar Groningen. Op weg naar het ziekenhuis, waar hij zich wil laten behandelen voor een schamp wond, wordt hij aangehouden.
In april 1929 wordt hij door de het gerechtshof in Groningen tot een levenslange gevangenis straf veroordeeld. Hij gaat wel in hoger beroep en het hof van Leeuwarden maakt er van zijn straf 20 jaar van.
Aaltje Wobbes wordt overigens veroordeeld tot slechts 1 jaar gevangenisstraf, voor het in de steek laten van haar kinderen.
In 1941 wordt Wijkstra van de strafgevangenis in Leeuwarden overgeplaatst naar het Rijkskrankzinnigengesticht te Woensel (da's in de buurt van Eindhoven). Daar sterft hij enige weken later op 45-jarige leeftijd aan de gevolgen van tbc Hij wordt op 10 juni 1941 te Eindhoven begraven.
Het drama in Doezum baart natuurlijk zeer veel opzien. De begrafenissen van de vier agenten worden nationale gebeurtenissen en in het gemeentehuis te Grootegast wordt een plaquette aangebracht, ter herinnering aan de vier veldwachters.
In 1980 wordt Aaltje Wobbes overigens herenigd met vier van haar kinderen. Zij blijft tot aan haar dood in 1985 volhouden dat het de politiemannen waren die begonnen met schieten.
IJe, of Yje, Wijkstra werd geboren als de jongste van zeven kinderen van (ook weer een IJje) Wijkstra en Sjouktje van Bolhuis. Zijn vader was los-arbeider. Dat hield in dat hij geen vast werk had en derhalve ook geen vast inkomen. Naar het schijnt konden beide ouders slecht met elkaar overweg. Ze hadden ruzies over het geloof en er vielen regelmatig klappen. Na de lagere school ging IJje leren als metselaarsleerling. Daarnaast zou hij samen met zijn vader gestroopt hebben; vast staat in ieder geval dat IJje goed met een geweer wist om te gaan. Het waren de jaren rond de eeuwwisseling. Het socialistische gedachtegoed, maar ook het anarchisme heerste in het Europa van net na de Eerste Wereldoorlog.
IJje, zo noem ik hem dan vanaf nu maar, kon overigens redelijk in zijn eigen onderhoud voorzien. Hij bleef bij zijn moeder wonen en zou dus anarchistische trekken hebben. Hij moet, zijn hele leven lang overigens, niets hebben van het gezag. (Overigens meende IJje zelf dat hij leed aan een zenuwziekte, maar dat was pas na zijn berechting.)
In 1928 krijgt hij een verhouding met ene Aaltje Wobbes, de vrouw van zijn toenmalige vriend Hendrik Wobbes, waarmee hij geregeld op strooptocht ging. Deze 'vriend' zat op dat moment vast wegens diefstal of mogelijk vanwege het stropen. IJje trekt bij Aaltje in, volgens mij was dat op een schuit, maar dat kan ik niet helemaal achterhalen. Volgens de overlevering heeft Aaltje een grote invloed op IJje. Hij blijft veertien dagen bij haar. (Er is een gezegde bij de KM dat een k.. meer trekt dan tien paarden, maar dat gezegde zal ik niet opschrijven natuurlijk.)
De schuit wordt natuurlijk te klein met de zes kinderen en IJje en enige tijd later trekt Aaltje bij IJje in, hij woont overigens nog bij zijn moeder, en zij laat zij haar zes kinderen in de steek. Die blijven dus alleen wonen op die oude polderschuit!
Dat wordt allemaal bekend, het dorp is klein, het land is nog steeds klein, zeg maar en is het allemaal natuurlijk een grote schande en zo komt 'Justitie' in beweging. De burgemeester van de gemeente waar Aaltje woont, Grootegast, krijgt opdracht om Aaltje aan te houden en naar Groningen, de provincie hoofdstad en de plek waar de rechters huizen, te laten brengen, waar ze verhoord en waarschijnlijk gestraft gaat worden.
Klaarblijkelijk voorziet de burgemeester problemen bij de aanhouding, want hij laat vier "veldwachters", zoals de de politiemensen toen nog heetten, opdracht uitvoeren: twee gemeentelijke veldwachters (Aldert Meijer en Mient van der Molen) en twee rijksveldwachters (Herman Hoving en Jan Werkman). Wijkstra krijgt lucht van het feit dat ze Aaltje willen aanhouden.
Op 18 januari 1929 wacht die Wijkstra de veldwachters op met een karabijn. Volgens de overlevering zou het zo'n 18 graden gevroren hebben die dag.
IJje gaat alle vier veldwachters neer schieten. Zelf raakt hij lichtgewond. Hij brengt Aaltje na de vreselijke daad, onder bij een neef en vlucht zelf naar Groningen. Op weg naar het ziekenhuis, waar hij zich wil laten behandelen voor een schamp wond, wordt hij aangehouden.
In april 1929 wordt hij door de het gerechtshof in Groningen tot een levenslange gevangenis straf veroordeeld. Hij gaat wel in hoger beroep en het hof van Leeuwarden maakt er van zijn straf 20 jaar van.
Aaltje Wobbes wordt overigens veroordeeld tot slechts 1 jaar gevangenisstraf, voor het in de steek laten van haar kinderen.
In 1941 wordt Wijkstra van de strafgevangenis in Leeuwarden overgeplaatst naar het Rijkskrankzinnigengesticht te Woensel (da's in de buurt van Eindhoven). Daar sterft hij enige weken later op 45-jarige leeftijd aan de gevolgen van tbc Hij wordt op 10 juni 1941 te Eindhoven begraven.
Het drama in Doezum baart natuurlijk zeer veel opzien. De begrafenissen van de vier agenten worden nationale gebeurtenissen en in het gemeentehuis te Grootegast wordt een plaquette aangebracht, ter herinnering aan de vier veldwachters.
In 1980 wordt Aaltje Wobbes overigens herenigd met vier van haar kinderen. Zij blijft tot aan haar dood in 1985 volhouden dat het de politiemannen waren die begonnen met schieten.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten