Ik zei, een beetje verkeerd, dat Domela Nieuwenhuis niets te maken had met het Koningshuis, maar ja, dat is natuurlijk helemaal fout, niet? Oplettende lezertjes hadden me moeten attenderen dat ik een grove fout maakte. Doordat Domela juist wel met het Koningshuis te maken had gehad, ging-ie de lik in. Hij noemde Koning Willem III in een zogenaamd schotschrift: 'Koning Gorilla'. (zie boven) En hoeveel gelijk kon die hebben, die Domela dan. Later, lezers, later, denk aan een koning in zijn blote piem voor een open raam, zo, ja echt waar gebeurd.
Hij, Domela, was de zoon van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Zijn vader was overigens een Lutherse predikant en tevens een hoogleraar in de theologie, en zijn moeder was Henriette Frances Berry. Toen Ferdinand Domela Nieuwenhuis tien jaar oud was, stierf zijn moeder. Hij ging in de leer voor dominee en behaalde zijn bul.
Ferdinand trouwde overigens vier keer en elke keer met een vrouw die Johanna heette. Drie van de echtgenotes stierven, triestig genoeg, in het kraambed. Hij kreeg bij die vier dames overigens negen kinderen.
Ondertussen was hij al predikant geworden, net als zijn ouwe heer. Rond 1870 werd hij, zoals dat heet, beroepen, naar Harlingen. Hij las natuurlijk kranten en las dus over die vreselijke Frans/Duitse oorlog, 1870-1871, en schreef daar meerdere artikelen over en ja, zijn pacifisme was wel geboren. Ook ging hij arbeiders steunen die om loonsverhoging vroegen. Omdat in die tijd twee van zijn vrouwen overleden ging hij steeds meer twijfelen aan God, aan de kerk en aan het geloof.
Hij las veel, veel van kritische theologen, hij maakte allemaal studie reizen en uiteindelijk besloot hij dat 'zijn' God niet bestond en zo werd hij atheïst.
In die tijd begon hij meer en meer boeken en kranten en pamfletten van tegenstanders van de godsdienst te lezen, maar vooral boeken en zo over denkbeelden van, zeg maar, wat wij nu het socialisme, noemen, Nee, niet dat van de PvdA, hoor, dat is Yuppen socialisme, maar het echte werk, dat ooit van vroeger, de socialisten die er nog waren voor Den Uyl en zo, de 'rooien' die zich ECHT voor de arbeiders uitspreken en niet voor de mensen in hun doorzonwoningen in Buitenveldert en zo.
Maar goed, hij kwam dus ook op voor de boerenknechten en de landarbeiders en de werkmensen in vooral Friesland en Groningen, zo zelfs, dat zij hem "onze Verlosser" gingen noemen.
Hij was een enorm pleitbezorger voor algemeen kiesrecht en kreeg daar wel wat in klaar. In 1888 werd hij zelf Kamerlid.
Ondertussen had hij de socialistische krant: "Recht voor allen" opgericht of in het leven geroepen en, anarchist die hij was, ging hij meteen van acquit. Hij beschreef dat koning Willem III iemand was, die "wel heel weinig van zijn baantje maakte" en zo.
(In die krant heeft hij, Domela, ook heel wat antisemitische dingen geschreven, of laten schrijven en heeft hij de grondlegger van de Heineken brouwerijen behoorlijk zwart laten maken, overigens. Dat deed dan een parvenu, een oplichter, een zwetser en een zwager van die Gerard Heineken voor die Domela, maar die laatste vond het wel best, geloof ik.)
Toen diezelfde voorvader van onze huidige koning ook nog eens behoorlijk naast de pot pieste in Genève was voor hem de maat vol en publiceerde hij de brochure: "Koning Gorilla."
(Na het lezen van dat geschrift, begreep ik al helemaal waarom het huidige staatshoofd zich niet als koning Willem de Vierde wilde laten kronen.)
Het verhaal is zo: de toenmalige koning, Willem III dus, bewoonde, het was vakantietijd, een fraaie bungalow aan het meer van Genève. Op een, nu ja meerdere, fraaie ochtenden, stond de toenmalige koning op het fraaie, over het meer gebouwde balkon en keek naar de voorbijgaande boten en bootjes, veelal pleziervaartuigen.
Du moment dat hij meerdere vrouwelijke passagiers aan boord van een dergelijk vaartuig aanschouwde, deed de koning zijn badmantel open en vergastte de passagiers op het gezicht van de Koninklijken Piem, al dan niet opgericht, zeg maar! Dat gaf, na enige tijd, natuurlijk een schandaal en ja, de koning werd met pek en veren overladen en het (Zwitser) land uit gelazerd. Dit helemaal tegen de zin van onze vriend Willem in.
Hij bestelde daarop, terug gekeerd in Den Haag, dan ook zijn Minister van Marine, die ministeries van Marine en Oorlog bestonden toen nog, en gelastte die excellentie om Zwitserland de oorlog te verklaren en zijn (Zr.Ms.) fregatten, ter verduidelijking, fregatten zijn marine schepen, tegen de Zwitsers te gaan gebruiken.
De minister had er een probleem mee om aan de vorst uit te leggen dat Zwitserland niet te bereiken was voor oorlogsschepen, zijnde een land dat niet aan een kust lag.
Maar goed, Domela Nieuwenhuis publiceerde allemaal van dat soort boeken en berichten en ging natuurlijk enige tijd de bajes in.
Hij stierf in 1919 en zijn 'anarchisme' heeft nooit aangeslagen in os land. (Gelukkig.)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten